Duurzaam zeilen

De Arend is sinds 1888 in gebruik. Hoe duurzaam het schip zelf gebouwd is hoeven we dus niet meer uit te leggen. Iedereen snapt ook wel dat je als je zeilt, geen CO2 uitstoot maar van de wind leeft.

Maar hoe duurzaam onze bedrijfsvoering is brengen we wel graag onder de aandacht, bewust omgaan met grondstoffen, energie en afval is leidraad aan boord van de Arend. We hebben geen keurmerk zoals Greenkey, liever besteden we de honderden euro’s die zo’n certificering kost uit aan werkelijk duurzame oplossingen. Ook wij kunnen een euro tenslotte maar één keer uitgeven. Aan de hand van een paar punten leggen we graag uit hoe we hier in de praktijk mee omgaan.

Zelf opgewekte energie uit schroefasdynamo:
Aan boord van een schip moet je zuinig zijn met elektriciteit anders zijn je accu’s zo leeg. Dat weet iedereen die wel eens mee heeft gevaren. Dus hebben we LED verlichting, zuinige A++ koelkasten enzovoorts. Maar waar haal je de elektriciteit vandaan die je wel nodig hebt? Als één van de weinige schepen van de bruine vloot is De Arend uitgerust met een grote en goed werkende schroefasdynamo gecombineerd met een grote set accu’s. Deze wekt in een dag zeilen evenveel stroom op als een hele nacht je accu’s laden op walstroom of generator.

We hebben wel een betrouwbare generator, maar die hoeft alleen bij hoge uitzondering aangezet te worden om het schip van stroom te voorzien. De generator is bedoeld voor noodgevallen, zoals reparaties aan het schip, of om de lenspomp te bedienen. Toen Wubbo Ockels nog droomde van zijn te bouwen Ecolution, zeilden wij onze accu’s al vol groen stroom.

Duurzame bouwmaterialen:
In de winters van 2010, 2011 en 2012 is het interieur van De Arend helemaal gedemonteerd, is het schip heel grondig geïsoleerd. Het interieur gedeeltelijk herplaatst en gedeeltelijk vernieuwd. Het schip is bijna helemaal geïsoleerd met vlas, steenwol is alleen toegepast tegen het machinekamerschot (verplicht) en langs de onderrand van de wanden langs de scheepshuid om te voorkomen dat er water op kan trekken in de isolatie, mocht er eens water in het schip komen te staan. De betimmering van het dagverblijf werd na het isoleren helemaal weer teruggeplaatst en opnieuw geschilderd.

De slaaphutten moesten worden vervangen vanwege strengere brandwerings-eisen. We hebben na eigen onderzoek besloten hiervoor geen onbrandbare materialen als fipro, cape marine-board etc te gebruiken vanwege de aard van die materialen. De productie ervan is energie intensief, en zaag en schuurstof is erg ongezond als je het binnenkrijgt. Wij hebben de wanden opgebouwd uit lagen populierenmultiplex, met daartussen pavatex als thermische isolatielaag. Deze materialen komen uit de omgeving, zijn natuurlijk, hernieuwbaar en energie-extensief bij de productie en transport (licht van gewicht), en daardoor weinig belastend voor onze omgeving.

Bijkomend voordeel is de prettige geluidsdempende werking van de constructie, en het licht gewicht. De Arend is met de nieuwe betimmering lichter dan met de oude, en zeilt dus sneller!

Vuilwatertank:
In 2011 hebben we een vuilwatertank ingebouwd voor het toiletwater. In de meeste havens is het niet mogelijk afvalwater af te geven. We kunnen het nu in elk geval in de haven bufferen, en overboord pompen als we op ruim water zijn, waar het ecosysteem het vuile water met gemak aan kan. We hebben met opzet een relatief kleine pomp om het vuile water weg te pompen, 450 liter pompen we in 20 minuten weg. Zo verspreiden we het afval water over een groter oppervlak in plaats van het in één keer overboord te donderen, en kunnen we de benodigde stroom met de schroefasdynamo opwekken. Veel schepen moeten hun generator starten om het afvalwater te kunnen lozen met een zware pomp.

Onderhoud en afval:
Alle schoonmaakmiddelen die we gebruiken zijn biologisch afbreekbaar. We hebben natuurlijk nogal veel schoonmaakwerk binnen, dus kopen we een 20 liter jerrycan met Ecover allesreiniger, en vullen daaruit steeds de literflessen aan boord weer bij. Zo geeft het schoonmaakmiddel geen afvalberg meer. We proberen zo veel mogelijk traditionele onderhoudsmiddelen te gebruiken, op basis van lijnolie bijvoorbeeld.

Dit is niet altijd even praktisch uitvoerbaar, maar waar dat niet haalbaar is, kijken we wel kritisch naar de producten die we wel gebruiken. Zo schilderen we het schip buitenom met verf van Herfst en Helder, die niet alleen een prachtige verflaag geeft met een mooie diepe kleur, maar die ook jaren mooi blijft. Vroeger schilderden we elk jaar, nu hoeft dat nog maar eens in de drie jaar.
Afval zamelen we natuurlijk gescheiden in, probleem is nog dat de meeste havens alleen een glasbak en een restafvalcontainer hebben staan. Oud papier, blik etc kunnen we vaak niet apart afgeven.

De Motor:
In de Arend staat een DAF 615 als scheepsmotor. Deze is ergens in de 70-er jaren van de vorige eeuw gebouwd, en toen wij het schip kochten in 1999 hebben we hem helemaal laten reviseren. Het is een oerdegelijke scheepsmotor, die altijd meteen start op verzoek. Omdat hij altijd start kunnen we ons veroorloven op zeil havens in en uit te zeilen, ook als dat erg moeilijk is. Lukt het niet, dan mag de motor even meehelpen.
De DAF rookt wel behoorlijk als hij niet warm is en warm wordt hij zelden, want we zeilen bijna altijd. Je kunt vaststellen dat een moderne motor beter is voor het milieu als je de uistoot bekijkt, maar als je meerekent hoeveel energie er nodig is om die nieuwe motor te produceren en in te bouwen, en dat vergelijkt met de uistoot van onze oude DAF die ongeveer 600 uur per jaar draait, dan zou je wel gek zijn om een nieuwe in te bouwen, dat is véél vervuilender.

Natuurlijk leveren we afgewerkte olie etc in bij het bunkerstation, en de schroefas wordt gesmeerd met biologisch afbreekbaar vet, zodat het deel van het vet dat in het oppervlaktewater terecht komt niet milieubelastend is.
De motor zou wel kunnen draaien op een biobrandstof als raapolie of koolzaadolie, maar daarvoor moet hij dan eerst warm zijn. Als hij warm is schakel je over van diesel op bio-olie. Het probleem is dat de motor meestal maar even draait, als we de haven in of uit varen. Dat levert dus weinig op. Of de C.V.installatie ook op bio-olie kan stoken, onderzoeken we nog